Prezydent Andrzej Duda ogłosił w czwartek, że parafował nowelizację ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, jednak przesłał ją do kontroli następczej Trybunału Konstytucyjnego. Nowelizacja przyznaje PIP kompetencje do przekształcenia fikcyjnych umów cywilnoprawnych i B2B w kontrakty o pracę.
Podpis i przekazanie do TK
Przyznanie Państwowej Inspekcji Pracy upoważnień do zmiany umów to jeden z tzw. kamieni milowych, od którego spełnienia zależy wypłacenie środków z Krajowego Planu Odbudowy. Nowelizacja przekazuje PIP te uprawnienia, lecz w przypadku odwołania od decyzji administracyjnej, wiążącą decyzję co do jej słuszności będzie podejmował sąd.
– Po istotnych modyfikacjach wprowadzonych podczas prac parlamentarnych zdecydowałem się tę ustawę parafować. Lecz równocześnie przekazuję ją do następczej analizy Trybunału Konstytucyjnego – oznajmił prezydent Andrzej Duda w komunikacie opublikowanym na profilu kancelarii prezydenta w mediach społecznościowych.
Zaznaczył, że wciąż ma poważne obawy co do części regulacji – zwłaszcza tych, które oddają bardzo obszerne kompetencje PIP w stosunku do przedsiębiorców.
Zobacz także
Rozlicz PIT online i zyskaj maksymalny zwrot podatku za 2025 r.
– Państwo musi być mocne, jednak nie może być przesadne w swojej ingerencji. Konstytucja jasno mówi o zasadzie subsydiarności i proporcjonalności. Władza publiczna nie może wykraczać poza granice wpływu w życie gospodarcze i to musi być jednoznacznie ocenione – powiedział.
Prezydent zauważył, że nowelizacja PIP ma swoje określone cele – umożliwia uruchomienie funduszy z KPO i atakuje w patologię rynku pracy, wyposażając tym samym PIP w nowoczesne instrumenty. Zaznaczył jednak, że od początku jej procedowania miał poważne wątpliwości, przede wszystkim w kwestii braku odpowiedniego dialogu społecznego na etapie działań rządowych.
– Właśnie dlatego przed podjęciem decyzji przeprowadziłem szerokie konsultacje. Zarówno ze związkami zawodowymi, jak i organizacjami przedsiębiorców. W ich trakcie NSZZ Solidarność, kierując się dobrem pracowników, zarekomendowała ostatecznie podpisanie tej ustawy. Kluczowy był jeden warunek. Wprowadzenie drogi sądowej. W państwie prawa to nie urzędnik powinien mieć ostatnie zdanie, lecz niezależny sąd – podkreślił.
Prezydent zaapelował również o bezzwłoczne rozpoczęcie prac nad nowelizacją tej ustawy, przywrócenie pełnego dialogu społecznego i uwzględnienie uwag NSZZ „Solidarność”. Zaznaczył, że bez tego prawo nie będzie właściwie funkcjonować, lecz generować napięcia i spory.
– Całą odpowiedzialność za kształt tej ustawy ponosi oczywiście rząd. Zarówno za sposób jej przygotowania, jak i za zobowiązania wynikające z KPO, które istotnie ograniczyły pole manewru – podkreślił.
Dziemianowicz-Bąk: Dobra wiadomość dla milionów polskich pracowników
Decyzję prezydenta Dudy w serwisie X skomentowała ministra rodziny, pracy i polityki społecznej Agnieszka Dziemianowicz-Bąk. Zaznaczyła, że ustawa oczekiwana i popierana przez większość Polaków i Polek otrzymała podpis prezydenta.
„To dobra nowina dla milionów polskich pracowników. Dla młodych wchodzących na rynek pracy, dla pracujących rodziców potrzebujących stabilności, dla wszystkich ciężko pracujących Polaków, zbyt często pozbawianych przysługujących im praw. Państwowa Inspekcja Pracy – silniejsza, skuteczniejsza i sprawniej działająca – w końcu pomoże im te prawa odzyskać. A wraz z nimi odzyskać to, co najcenniejsze – godność i bezpieczeństwo” – przekazała szefowa resortu.
Szczegóły ustawy
Regulacje przygotowane w MRPiPS zakładają, że inspektor pracy – w razie stwierdzenia nieprawidłowości – będzie posiadać możliwość w pierwszej kolejności wydania nakazu dotyczącego funkcjonowania umowy cywilnoprawnej lub niezawarcia umowy o pracę – w sytuacji gdy w stosunku prawnym łączącym strony dominują cechy stosunku pracy. Zanim to nastąpi będzie jednak zobligowany do wysłuchania stron.
Jeśli nakaz nie zostanie zrealizowany, inspektor będzie posiadać możliwość wystąpienia do okręgowego inspektora pracy o wszczęcie postępowania administracyjnego, które może zakończyć się wydaniem decyzji o przekształceniu umowy lub skierowaniem pozwu do sądu o ustalenie istnienia stosunku pracy. Po decyzji inspektora strony (pracodawca i pracownik) będą posiadały możliwość zawarcia umowy o pracę. Jeżeli taka czynność zostanie dokonana i uzyska aprobatę inspektora pracy, postępowanie zostanie zakończone bez potrzeby podejmowania kolejnych działań administracyjnych.
W toku postępowania brana pod uwagę ma być wola stron, o ile nie jest ona sprzeczna z prawem – w szczególności z przepisami prawa pracy lub zasadami współżycia społecznego albo nie zmierza do obejścia prawa.
Od decyzji okręgowego inspektora pracy przysługuje odwołanie do sądu. Nowelizacja nie wprowadza rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji, ponieważ do czasu uprawomocnienia się orzeczenia ma być ona wstrzymana. Ustawa przewiduje, że rozpatrzenie odwołania przez sąd ma nastąpić w ciągu miesiąca.
W postępowaniu administracyjnym dotyczącym decyzji, od której służy odwołanie, można nadać rygor natychmiastowej wykonalności jedynie wobec osób objętych szczególną ochroną pracowników przed zwolnieniem lub rozwiązaniem umowy o pracę. To np. kobiety w ciąży. (PAP)
kblu/ mark/