Polacy skrupulatniej organizują zakupy przed Wielkanocą i częściej sięgają po okazje cenowe, jednakże mimo to ilość wyrzucanego jedzenia wciąż jest zatrważająca. Informacje z raportu BLIX i UCE Research oraz analiz Too Good To Go wskazują, że choć mniej osób przyrządzi na święta wielkanocne za dużo potraw – w tym popularnej sałatki warzywnej – to i tak niemała część pozbędzie się świątecznych dań. Instytucje zajmujące się zagadnieniem utraty żywności przypominają o użytecznych metodach na redukowanie strat, a jednym z nich są jadłodzielnie, które rosną w siłę w wielu miejscowościach.
Niższe wydatki na Wielkanoc
Dane z raportu BLIX i UCE Research „Plany zakupowe Polaków na Wielkanoc 2026” sugerują, że Polacy rozpoczynają okres wielkanocny z precyzyjnie ustalonymi planami nabywczymi. Najliczniejsza grupa ankietowanych deklaruje koszty w przedziale 100–200 zł na osobę (26%), a kolejne 19,6% zamierza wydać od 200 do 300 zł. Jednocześnie powiększa się odsetek osób, które przewidują większe wydatki – 10% ankietowanych planuje przeznaczyć powyżej 500 zł na osobę.
Raport Blix i UCE Research "Plany zakupowe Polaków na Wielkanoc 2026"
Dane weryfikują, że to głównie koszt determinuje o wyborze konkretnych produktów, na co zwróciło uwagę 81,2% ankietowanych, o 1,7 p.p. więcej niż w roku ubiegłym. Mniejsze znaczenie respondenci przypisują takim aspektom jak jakość, zniżka czy marka, mimo to minimalnie ponad 38% osób zasugerowało, że zredukuje świąteczne wydatki. Pozytywnym rezultatem z badania jest natomiast wzrastające znaczenie organizowania świątecznych zakupów: aż 64,3% ankietowanych stanowczo deklaruje sporządzenie listy zakupów (wzrost o 10,9 p.p. r/r.), a 85,4% konsumentów planuje nabywać artykuły w promocjach.
Raport Blix i UCE Research "Plany zakupowe Polaków na Wielkanoc 2026"
Marnowanie jedzenia w święta: wyrzucamy nawet jarzynową
Mimo że Polacy coraz częściej deklarują gotowość ograniczenia marnowania jedzenia w okresie Wielkanocy, informacje wskazują, że skala problemu wciąż jest znacząca. Z aktualnego badania Too Good To Go wynika, że aż 37% ankietowanych przygotuje więcej jedzenia, niż będzie potrzebne na dwa dni świąt. Jest to rezultat niższy niż w 2022 roku, kiedy takie oświadczenie składało 54% respondentów, jednak nadal oznacza, że ponad 1/3 gospodarstw domowych planuje nadprogramowe porcje, niemniej prawie połowa Polaków zaznaczyła, że w święta zwróci większą uwagę na trwonienie jedzenia nie tylko z uwagi na wzrost cen, ale i samą świadomość tego problemu.
Pomimo że tradycja nadal często wygrywa z realnymi potrzebami, korzystne zmiany w planowaniu świątecznych posiłków są już widoczne. Jest to efekt nie tylko powiększających się cen, ale także wieloletnich działań edukacyjnych, co raduje. Jest to znak, że świadomość konsumentów wzrasta, a kluczowe staje się jej przełożenie na codzienne postanowienia – nie tylko w czasie świąt – mówi Anna Podkowińska-Tretyn, Country Director Too Good To Go w Polsce i Czechach.
Najczęściej lądującym w koszu daniem – pomimo jej popularności wśród Polaków – jest sałatka jarzynowa, którą wskazało 62% osób pozbywających się jedzenia po świętach. Następne miejsca zajmują pieczywo (39%), wędliny (27%), owoce i warzywa (25%) oraz baranki z cukru (23%).
Badanie wielkanocne 2026 – Too Good Too Go
Nadwyżki jedzenia w koszu to straty finansowe
Eksperci wskazują, że utrata żywności to nie tylko problem związany ze środowiskiem, ale również finansowy.
Średnie gospodarstwo domowe w Polsce wyrzuca w ciągu roku żywność o wartości około 3 tys. zł (dane za PROM), co daje blisko 58-60 zł tygodniowo. Biorąc pod uwagę powiększone marnotrawstwo w okresie poprzedzającym Wielkanoc, można domniemywać, że kwota ta zwiększa się o kilka, a nawet kilkanaście złotych. – komentuje dla Bankier.pl Too Good Too Go.
Dane IOŚ-PIB z kolei pokazują, że wyrzucane jedzenie w gospodarstwach domowych stanowi ok. 60% strat żywności w Polsce, a standardowa polska rodzina wyrzuca ok. 165 kg w ciągu roku. Najczęstsze powody utraty jedzenia to utrata świeżości (91%), przygotowanie zbyt wielkiej ilości jedzenia (86%) oraz zepsucie się produktów (84%). W czasie świątecznym te mechanizmy intensyfikują się, ponieważ gospodarstwa domowe szykują więcej potraw „na potem”, często przekraczając realne potrzeby, dlatego, jak doradza Too Good Too Go, istotne jest adekwatne planowanie i przygotowywanie porcji dostosowanych do liczby gości i realnego apetytu. Nadmiar żywności warto mrozić, spożytkować w następnych posiłkach albo dzielić się z bliskimi, można je również oddać do najbliższej jadłodzielni, która funkcjonuje jak ogólnodostępny punkt albo lodówka.
Lodówki społeczne coraz popularniejsze
Praktycznym sposobem na zwalczanie utraty żywności są zyskujące popularność jadłodzielnie, które pojawiają się w kolejnych miastach Polski. Dostępne informacje sygnalizują, że ok. 45 lodówek należy do Stowarzyszenia 2050, natomiast ponad 100 to wytwór fundacji WeźPomóż.pl., niemniej urządzenia są umieszczane także przez inne organizacje czy miasta. Pomimo że liczby nie robią dużego efektu, to warto brać pod uwagę, że jadłodzielnie pozwalają z jednej strony uporać się z nadwyżkami poświątecznego jedzenia, a z drugiej służą potrzebującym, którzy mogą z nich skorzystać.
Jadłodzielnie przyjmują zarówno artykuły świeże, jak i gotowe dania, o ile są odpowiednio opisane i zdatne do spożycia. Żywność winna posiadać wpisaną datę ważności oraz skład, w tym ewentualne alergeny, co jest kluczowe dla osób chorych i alergików. Organizacje prowadzące lodówki akcentują, że zainteresowanie nimi wzrasta szczególnie po świętach, kiedy gospodarstwa domowe mają największe nadwyżki, jeśli jednak nie ma takiego urządzenia w naszej okolicy, warto kontaktować się z bankami żywności czy fundacjami, które mogą wspomóc w zagospodarowaniu żywności.