W Teheranie planuje się wprowadzenie systemu opłat za tranzyt przez Cieśninę Ormuz, pomimo faktu, że ten szlak morski nie jest wyłączną własnością Iranu. Aktualnie blokowane są tankowce, które zamierzały skorzystać z tej drogi.
Okręty handlowe w Zatoce Perskiej, niedaleko Cieśniny Ormuz, widziane z północnej części Ras al-Chajma, blisko granicy z prowincją Musandam w Omanie
Danuta Walewska
Z niniejszego artykułu zrozumiesz:
- Jakie zamierzenia ma Iran odnośnie do kontroli i należności za przepływ przez Cieśninę Ormuz.
- Uwypukla różnice między statusem prawnym cieśniny a pretensjami Iranu do jej dysponowania.
- Określa wpływ na europejskie zaopatrzenie w paliwa lotnicze dla sektora cywilnego i militarnego.
- Akcentuje powiększające się znaczenie paliw syntetycznych (SAF, eSAF) jako rozwiązania kryzysu.
- Opisuje trudności i szanse produkcji eSAF w Europie, analizując kwestię kosztów.
- Wspomina o zmniejszającej się liczbie działających rafinerii w Europie w ostatnich latach.
Dla Europejczyków to zła wiadomość – i to nie tylko dlalotnictwa cywilnego, ale również dla sił zbrojnych. Wszystkie samoloty w krajacheuropejskich korzystały do tej pory z dostaw paliwa lotniczego właśnie z rejonuBliskiego Wschodu. Pojawiają się jednak i pozytywne informacje. Obecna sytuacjamoże przyśpieszyć wytwarzanie SAF oraz paliwa syntetycznego eSAF i w ten sposób –chociaż w pewnym stopniu – usamodzielnić Europę od dostaw z Bliskiego Wschodu –informuje „Politico”.
Reklama Reklama 
Cieśnina Ormuz
Konflikt w Cieśninie Ormuz
Irańczycy stwierdzili, że mogą szachować świat,kontrolując wejście do Ormuzu. W obecnej chwili przypisują sobie prawo dodokonywania pełnej kontroli tego traktu. Zamierzają to zalegalizować, aby rząd wTeheranie posiadał wyłączne uprawnienie do „zwierzchności, kontroli oraz nadzoru”– przekazały Fars i Tasnim, dwie agencje prasowe powiązane z irańskimi służbamibezpieczeństwa.
Amerykański sekretarz stanu Marco Rubio prędko skomentował teinformacje i oznajmił, że projekty pobierania opłat byłyby bezprawne. Nie odniósłsię jednak do przywłaszczenia przez Iran władzy nad Ormuzem ani dopomysłu swojego szefa, Donalda Trumpa, który chciałby przemianować cieśninę na„Trump”.
Przesyłki medyczne przeznaczone do zwalczania cholery w kilku krajach afrykańskich utknęły w logistycznym zamieszaniu spowodowanym wojną z Iranem – poinform…
Przez Cieśninę Ormuz w czasach pokoju przepływała jedna piątaświatowej produkcji ropy naftowej i paliw transportowanych drogą morską. Sytuacjazmieniła się radykalnie 28 lutego, kiedy USA i Izrael zaatakowały Iran, a tenodpowiedział ostrzałem krajów Zatoki.
Donald Trump usiłował doprowadzić do odblokowania Ormuzazwłaszcza prośbami, jak i groźbami – bez powodzenia. Próbuje również włączyć wspór kraje NATO, które miałyby wysłać w ten rejon swoje okręty wojenne –również bezskutecznie. Jedynym rezultatem było to, że Iran zaproponował w liściedo ONZ możliwość bezpiecznego transportu dla statków z państw uważanych za„przychylne”. Aktualnie rzecznik irańskiego MSZ, Esmail Baghaei, oznajmił, że planzakłada inkasowanie opłat za taki tranzyt.
Kto zarządza Cieśniną Ormuz
W najwęższym punkcie cieśnina ma szerokość 45 km i leży nawodach terytorialnych zarówno Iranu, jak i Omanu. Zgodnie z prawemmiędzynarodowym jest to szlak wodny, którym mogą bez ograniczeń przemieszczać się statkiwszystkich krajów.
Nawozów prawdopodobnie nie zabraknie, ale będą drogie. Brak przejazdu przez Cieśninę Ormuz determinuje ceny, ponieważ irańska blokada wstrzymuje zarówno tran…
To jednak teoria. Iran nie sygnował dokumentów regulującychstatus cieśniny i od dawna utrzymuje, że go one nie obowiązują. Obecnie przyjmuje, żedaje mu to atut strategiczny i możliwość dowolnego kierowania ruchem –otwierania, zamykania lub wybiórczego przepuszczania statków.
W konsekwencji po obu stronach Ormuzu oczekuje obecnie około 3 000jednostek, które mają nadzieję na przepłynięcie – wyliczył S&P Global MarketIntelligence. W „normalnych” okolicznościach przepustowość wynosiła około 120 statkówdziennie.
Państwa Azji Dalekowschodniej, ale również Indie i Sri Lanka od lat korzystały z niedrogiej ropy naftowej z Bliskiego Wschodu. I od tych dostaw się uzależniły. Tera…
Islamski Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej zakomunikowałw miniony piątek o zawróceniu trzech jednostek, które usiłowały skorzystać zwyznaczonego korytarza. „Cieśnina Ormuz jest w tej chwili zamknięta” – obwieściłTeheran. Wcześniej Iran zezwolił na ruch jednostkom z Chin, Indii, Rosji,Tajlandii oraz Hiszpanii. Teraz przestrzega, że każda próba przepłynięcia bezaprobaty spotka się z „mocną reakcją”.
Kryzys paliw dla Europy
Impasowa sytuacja wywołała gwałtowny wzrost cen ropy naftoweji paliw, w tym nafty – wykorzystywanej zarówno w lotnictwie cywilnym, jak imilitarnym. Aż 90 proc. spożycia paliwa przez europejskie siły powietrznepochodziło dotąd z Bliskiego Wschodu i było transportowane przez Ormuz. Dzisiejsza cena tony nafty wynosi około 1795 dol., czyli ponad dwukrotnie więcej niżprzed rozpoczęciem konfliktu.
Wojna USA i Izraela z Iranem wyrządziła większe szkody światowym rynkom ropy naftowej niż cztery lata rosyjskiej agresji na Ukrainę. Różnicą jest p…
W tej sytuacji, wobec braku perspektyw szybkiego zakończeniawojny i ustępstw Iranu, wzrasta waga produkcji syntetycznego paliwa eSAF.Powstaje ono z dwutlenku węgla wyłapywanego z atmosfery oraz ekologicznegowodoru. Równocześnie zwiększa się nacisk na powiększenie produkcji SAF wytwarzanego zodpadów rolniczych i zużytych olejów.
Rozwój eSAF i SAF w Europie
eSAF nie jest w Europie nowinką. Żołnierze korzystali już zpodobnych rozwiązań wcześniej – Francuzi wykorzystywali SAF w helikopterach w 2023 r.,a Norwegowie stosują wysokie domieszki SAF w lotach F-35.
– W minionym półroczu znaczenie eSAF jako lokalnegopaliwa tworzonego z europejskich surowców znacząco się powiększyło – mówiła„Politico” Asmara Klein z firmy Zaffra, która otrzymała 350 mln euro na rozwójprodukcji w Niemczech.
Koncern podpisał wodorowe porozumienia z trzema podmiotami. Dzięki nim chce zabezpieczyć sobie dostawy odnawialnego paliwa w momencie, gdy wzrośnie…
– Europa nie jest obszarem z nadmiarem paliw. Musimyutrwalić łańcuchy dostaw – zarówno dla siebie, jak i dla sprzymierzeńców –podkreślił Joe Rodden, prezes amerykańskiej firmy Lydian.
Technologię eSAF rozwija również Porsche, które otworzyłozakład w chilijskiej Patagonii. Surowcami są tam CO2 z powietrza, woda morska ienergia wiatrowa. Firma ogłosiła gotowość wprowadzenia technologii w Europie,jednak przeszkodą okazały się wysokie opodatkowanie.
W międzyczasie liczba rafinerii w Europie maleje – w okresielat 2009–2024 zmniejszyła się ze 117 do 96, wynika z raportu Centre for StrategicStudies w Hadze.
W Polsce coraz więcej samorządów przekształca odpady komunalne w energię elektryczną i cieplną, wykorzystując nowoczesne spalarnie, a powstały prąd…
Problemem nadal jest koszt – eSAF jest nawetdziesięciokrotnie droższe od paliw importowanych dotąd przez Ormuz. Pomimo toeuropejskie wojsko zamierza zwiększyć wytwarzanie SAF. Prym wiodą Niemcy – nietylko Porsche, ale także Rheinmetall, który podpisał umowę z firmą Ineratec.
Koncern zbrojeniowy jest skłonny ponosić wyższe koszty wzamian za bezpieczeństwo zaopatrzenia. Jako przykład podaje doświadczenia USA zwykorzystaniem w Afganistanie i Iraku, gdzie zdobywanie paliw konwencjonalnych okazało siękosztowne i niepewne.
Z kolei prezes francuskiego Safrana, Olivier Andriès,wspomina, że eSAF było wykorzystywane już podczas II wojny światowej przeznazistowskie Niemcy. – Wówczas jednak surowcem był węgiel, zatem trudno mówić oekologii – zaznaczył.