Uniwersytet SWPS w Warszawie i Politechnika Lubelska mają obowiązek zwrócić studentom sumy, które przekraczały opłaty za naukę ustalone podczas zawierania umowy – zawiadomił w środę Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Całkowita sankcja wynosi blisko 3 mln zł. Uczelnie ogłaszają apelacje od tej decyzji.
– Znamy treść postanowienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Zdecydowanie się z nią nie zgadzamy. Akcentujemy, że postanowienie wydane przez UOKiK nie jest prawomocne. Będziemy odwoływać się do sądu zgodnie z obowiązującymi regulacjami prawnymi – oznajmiła PAP rzeczniczka prasowa Uniwersytetu SWPS Renata Czeladko.
Dodała, iż dla dobra toczącego się postępowania, dopóki uczelnia nie wykorzysta drogi odwoławczej, nie zamierza tej sprawy szerzej objaśniać. – Dodatkowo uważamy, że art. 80 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, w brzmieniu obowiązującym od 1 października 2018 r. do 5 września 2023, wywołuje zastrzeżenia konstytucyjne. Będziemy tę kwestię gruntownie analizować – rzekła. Upewniła również, że sprawa nie ma wpływu na bieżącą działalność uczelni.
Odwołanie się od postanowienia przygotowuje także Politechnika Lubelska. W przekazanym PAP komunikacie uczelnia podkreśla, że „w przypadku studentów kontynuujących kształcenie na następnych latach, opłaty nie były powiększane”. „Oznacza to, że przez cały okres studiów ponosili oni koszty w stałej, niezmiennej wysokości” – obwieściła rzeczniczka Politechniki Lubelskiej Iwona Czajkowska-Deneka.
Zaznaczyła również, że „Politechnika Lubelska funkcjonowała zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz z poszanowaniem zasady transparentności względem studentów”.
Klauzule waloryzacyjne pod obserwacją UOKiK
UOKiK przypomniał, że przed nowelizacją prawa o szkolnictwie wyższym i nauce funkcjonował przepis gwarantujący studentom stałość ustalonych opłat za studia. Od momentu przyjęcia na studia, aż do ich zakończenia uczelnia nie mogła windować czesnego ani wprowadzać nowych opłat dla danego rocznika.
Tak było od lipca 2018 r. do września 2023 r. Od roku akademickiego 2023/2024 w życie weszły nowe regulacje, które pozwalają podnieść opłaty za naukę raz do roku, maksymalnie o poziom inflacji ogłoszony przez GUS – wskazano w komunikacie.
Prezes UOKiK orzekł – podano na stronie urzędu – że studentom Uniwersytetu SWPS w Warszawie (wcześniej: SWPS Uniwersytet Humanistyczno-społeczny) i Politechniki Lubelskiej podnoszono opłaty w latach, kiedy system prawny na to nie pozwalał. „Część kontraktów zawartych wówczas ze studentami wciąż jest ważna. Prezes Urzędu zarządził zaprzestanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów oraz zwrot bezpodstawnie pobranych należności. Uczelnie mają zwrócić studentom różnicę między uiszczonym czesnym, a kwotami obowiązującymi w momencie podpisania kontraktu” – przekazał UOKiK.
Urząd zwrócił uwagę, iż umowy z uczelniami zawierane są raz – przed rozpoczęciem studiów. Obowiązują do ukończenia cyklu kształcenia, z reguły jest to kilka semestrów nauki.
„Wysokość czesnego powinna być ustalona przed rozpoczęciem rekrutacji, aby kandydaci wiedzieli, jakie wydatki wiążą się z wybranym kierunkiem oraz mogli zestawić oferty różnych uczelni. Dla osób, które rozpoczęły naukę w roku akademickim 2023/2024 opłaty mogą się zmienić na zasadach określonych w przepisach – raz w roku, nie więcej niż o wskaźnik inflacji. Jednak studenci wcześniejszych lat nie powinni być dotknięci podwyżkami. Obowiązują ich sumy znane w czasie podpisywania kontraktu z uczelnią” – zaznaczono w komunikacie.
UOKiK dyscyplinuje placówki edukacyjne
Tymczasem – jak poinformował UOKiK – część studentów Politechniki Lubelskiej, która rozpoczęła pierwszy rok studiów niestacjonarnych w latach akademickich 2021/2022 oraz 2022/2023, była obciążana za kolejne semestry opłatami wyższymi niż te, które obowiązywały, kiedy podpisywali umowę. Różnice sięgnęły kilkuset złotych za semestr.
Przykładowo na kierunku Zarządzanie czesne za III i IV semestr wzrosło po roku od przyjęcia na studia z 1750 zł do 2300 zł – wskazał Urząd.
Zgodnie z informacjami UOKiK podobnie zaskakiwani rosnącymi wydatkami byli studenci Uniwersytetu SWPS, którzy zostali przyjęci na pierwszy rok w latach 2019/2020 do 2022/2023.
„Warszawska uczelnia na podstawie klauzuli waloryzacyjnej obciążała kontynuujących studia coraz to wyższymi opłatami” – wskazano w komunikacie.
Zgodnie z ustaleniami UOKiK różnice w opłatach między kolejnymi latami nauki sięgnęły nawet tysiąca złotych, a zestawiając pierwszy i ostatni rok studiów np. prawa czy psychologii, to nawet kilka tysięcy złotych – wskazał.
„W odpłatnej formie edukacji cena odgrywa kluczową rolę. Dla osób zawierających umowę z uczelnią niezbędna jest wiedza o tym, jakie są warunki odpłatności za studia, które umożliwią im na uzyskanie planowanego tytułu zawodowego. W minionych latach prawo nie zezwalało na podwyżki. Mimo to czesne wzrastało dla tysięcy studentów Uniwersytetu SWPS i części uczących się na niestacjonarnych kierunkach Politechniki Lubelskiej. Niektórzy z nich nadal mogą ponosić wydatki związane z tą praktyką” – oznajmił, cytowany w komunikacie, prezes UOKiK Tomasz Chróstny.
UOKiK nakazał uczelniom zwrot bezprawnie pobranych należności
Urząd poinformował, że za naruszanie zbiorowych interesów konsumentów Prezes UOKiK nałożył na Uniwersytet SWPS karę w wysokości 2,075 mln zł. Praktyka uczelni dotyczyła czterech roczników większości kierunków i lat studiów I i II stopnia, w trybie stacjonarnym i niestacjonarnym oraz jednolitych studiów magisterskich. W przypadku Politechniki Lubelskiej podwyżek doświadczyły dwa roczniki części kierunków niestacjonarnych, a nałożona kara wyniosła 921 tys. zł.
Zgodnie z wydanymi przez Prezesa UOKiK decyzjami, Uniwersytet SWPS w Warszawie i Politechnika Lubelska winny zwrócić studentom bezpodstawnie pobrane należności.
„W przeciągu trzech miesięcy od uprawomocnienia się decyzji uczelnie poinformują o tym na swoich stronach internetowych i profilach w mediach społecznościowych oraz indywidualnie zawiadomią uprawnionych konsumentów o kwocie zwrotu, danych potrzebnych do wypłaty i terminie przekazania funduszy” – podał UOKiK.
Decyzje Prezesa UOKiK nie są prawomocne. Przysługuje od nich odwołanie do sądu. (PAP)
akp/ gkc/ zan/