Potrzeba było ponad 6 lat, aby inflacja podstawowa powróciła do 2,5-procentowego celu NBP. To jednak nie finał opowieści, a aktualny wstrząs na rynku ropy może spowodować, że w następnych miesiącach także ten wskaźnik wzrostu cen zacznie się podnosić.
Zgodnie z danymi Narodowego Banku Polskiego opublikowanymi 16 marca, stopa inflacji rok do roku w lutym 2025 przedstawiała się następująco:
- po odjęciu cen jedzenia i energii wyniosła 2,5 proc. w porównaniu do 2,7 proc.zaobserwowanych w październiku. Analitycy oczekiwali rezultatu na poziomie 2,6 proc. To najniższy wynik od października 2019 roku.
- po odjęciu cen regulowanych (kontrolowanych przez rząd)wyniosła 1,6 proc. w stosunku do 1,6 proc. miesiąc wcześniej,
- po odjęciu cen najbardziej zmiennych wyniosła 2,3 proc. w stosunku do 2,6 proc.miesiąc wcześniej;
- tzw. 15-proc. średnia ucięta, która eliminuje wpływ 15 proc. koszyka cen o najmniejszej i największej dynamice, wyniosła 2,2 proc. w stosunku do 2,4 proc. miesiąc wcześniej.
Bankier.pl na podstawie danych NBP
Przypomnijmy jedynie, że jeszcze w listopadzie i w grudniu inflacja bazowa obniżyła się do 2,7%, wyznaczając najmniejszą wartość od 6 lat. Tak, przez minione sześć lat podstawowa inflacja CPI przekraczała 2,5-procentowy cel inflacyjny Narodowego Banku Polskiego. Taka sytuacja trwała nieprzerwanie od listopada 2019 roku. Dopiero w kwietniu ’25 roczna dynamika tego miernika cen znalazła się w zakresie dopuszczalnych odchyleń (tj. +/- 1 pkt. proc.) od celu NBP.
– Najczęściej stosowanym przez analityków wskaźnikiem jest wskaźnik inflacji po odjęciu cen jedzenia i energii. Ukazuje on tendencje cen tych dóbr i usług, na które polityka pieniężna prowadzona przez bank centralny ma stosunkowo duży wpływ. Ceny energii (w tym paliw) są bowiem ustalane nie na rynku krajowym, lecz na rynkach światowych, czasami również pod wpływem spekulacji. Ceny żywności w dużej mierze zależą m.in. od pogody i bieżącej sytuacji na krajowym i światowym rynku rolnym – dodano w komunikacie Narodowego Banku Polskiego.
Zaś „szeroki” wskaźnik inflacji konsumenckiej (CPI) w perspektywie rocznej w lutym wyniósł 2,1 proc. i znalazł się nawet poniżej celu NBP. Zdajemy sobie jednak sprawę, że to już przeszłość i że z powodu gwałtownego wzrostu cen paliw marcowa inflacja CPI najpewniej przekroczy 3%. I w następnych miesiącach nadal może wzrastać za sprawą tzw. efektów drugiej rundy.
Czym jest inflacja bazowa i dlaczego w ogóle się ją oblicza?
Wskaźniki inflacji bazowej służą do oceny średnioterminowego i długoterminowego trendu wzrostu ogólnego poziomu cen. Zazwyczaj zakłada się, że inflacja bazowa jest tą częścią inflacji, która jest związana z oczekiwaniami inflacyjnymi i presją popytową oraz która nie jest bezpośrednio zależna od szoków podażowych, eliminując ceny jedzenia i napojów bezalkoholowych oraz energii, które są szczególnie podatne na wewnętrzne i zewnętrzne wstrząsy, napisano w metodologii miar inflacji bazowej NBP.
– Narodowy Bank Polski co miesiąc oblicza cztery wskaźniki inflacji bazowej, co pomaga zrozumieć charakter inflacji w Polsce. Wskaźnik CPI prezentuje średnią zmianę cen całego, dużego koszyka dóbr nabywanych przez konsumentów. Przy obliczaniu wskaźników inflacji bazowej analizie podlegają zmiany cen w różnych segmentach tego koszyka. To pozwala lepiej identyfikować źródła inflacji i trafniej prognozować jej przyszłe tendencje. Pozwala także określić, w jakim stopniu inflacja jest trwała, a w jakim jest kształtowana np. przez krótkotrwałe zmiany cen wywołane nieprzewidywalnymi czynnikami – czytamy w komunikacie NBP.
Żywność i napoje bezalkoholowe jako grupa towarów w gusowskim koszyku CPI w 2025 r. stanowią 25,91 proc. (w porównaniu do 25,87 proc. w roku ubiegłym). Z kolei ceny nośników energii i utrzymania mieszkania stanowiły 20,35 proc. wagi indeksu inflacji konsumenckiej (w stosunku do 19,44 proc. rok wcześniej). Do tego dochodzi 10,18 proc. wagi kategorii „transport”, gdzie znajdują się ceny paliw. Oznacza to, że inflacja bazowa mierzy zmiany cen ok. 60% gusowskiego koszyka inflacyjnego.