Z projektu 15. Planu Pięcioletniego (2026–2030), udostępnionego w minionym tygodniu przez agencję Xinhua, wynika, że Chiny kładą nacisk na niezależność technologiczną, bezpieczeństwo oraz innowacje. To wskazówka zmiany dotychczasowego modelu bazującego na niedrogiej sile roboczej oraz lokatach kapitałowych w nieruchomości.
Nowy plan pięcioletni został oficjalnie zaakceptowany pod koniec obrad tzw. Dwóch Sesji, odbywających się w Pekinie do 11 marca, czyli równoczesnego zgromadzenia fasadowego parlamentu, Ogólnochińskiego Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych (OZPL), a także organu doradczego, Ludowej Politycznej Konferencji Konsultatywnej.
Koncepcja „nowych sił wytwórczych”
Kluczową rolę w nowym planie gospodarczym odgrywa idea „nowych sił wytwórczych”, która symbolizuje odejście od schematu opartego na niskich kosztach pracy oraz inwestycjach w sektorze nieruchomości. Jest to wyraz transformacji gospodarczej i strategicznej pod przywództwem Xi Jinpinga.
W dokumencie marginalizuje się branżę deweloperską, wspominając jedynie o „stabilnym rozwoju” tego sektora, co niweczy nadzieje na powrót koniunktury inwestycyjnej. Jego miejsce ma zająć zaawansowany przemysł, wspierany przez rozległy rynek krajowy, który ma uczynić Chiny bardziej odpornymi na perturbacje w międzynarodowym handlu.
„Uodpornić się na USA”
Priorytetem jest „niezależność technologiczna”. W odpowiedzi na restrykcje amerykańskie, plan przewiduje wdrożenie „nowego systemu ogólnokrajowego”, który centralnie będzie kierował badaniami nad innowacyjnymi technologiami, aby uniezależnić się od Zachodu. W tym kontekście istotną rolę ma pełnić program Sztuczna Inteligencja+, mający na celu wszechstronne zintegrowanie AI z przemysłem, usługami oraz administracją publiczną.
W planie zapowiedziano także stworzenie narzędzi prawnych do zwalczania obcych sankcji oraz „długiego ramienia jurysdykcji”, co stanowi aluzję do USA. Bezpieczeństwo łańcuchów dostaw żywności i zasobów energetycznych zostało podniesione do rangi fundamentalnego elementu przetrwania państwa.
Komunistyczna Partia Chin planuje skoncentrować zasoby państwa na prymacie w sektorach zaawansowanych technologii: biotechnologii, przemyśle kosmicznym oraz ekologicznej transformacji.
Wyzwania: demografia, AI, wojsko, klimat
Dokument nawiązuje również do kluczowych wyzwań. Po raz pierwszy mocno podkreśla się konieczność budowy „społeczeństwa przyjaznego rodzinie”, przyznając, że bez redukcji kosztów wychowania i edukacji nie uda się zahamować kryzysu demograficznego w kraju.
W sferze wojskowej plan przygotowuje podłoże pod realizację celów modernizacyjnych na stulecie armii w 2027 roku, akcentując połączenie armii i sektora prywatnego oraz rozwój zaawansowanych zdolności bojowych.
W odniesieniu do Tajwanu retoryka pozostaje bez zmian, jednak wzmocniono sprzeciw wobec „ingerencji sił zewnętrznych”, co także interpretuje się jako komunikat dla Waszyngtonu.
Plan potwierdza również zobowiązanie Chin do osiągnięcia punktu kulminacyjnego emisji CO2 przed rokiem 2030.
Podczas wystąpienia otwierającego posiedzenie OZPL premier Chin Li Qiang zapowiedział cel wzrostu PKB na rok 2026 w przedziale 4,5–5 proc., co oznacza odstąpienie od utrzymywanego przez ostatnie lata poziomu „około 5 proc.”. Natomiast budżet obronny ma wzrosnąć o 7 proc., w porównaniu z 7,2 proc. w roku ubiegłym.
Tradycja planowania centralnego sięga roku 1953, kiedy to Mao Zedong ogłosił pierwszy plan wzorowany na modelu radzieckim. Mimo że od tego czasu Chiny przeszły transformację rynkową, plany pięcioletnie wciąż określają ramy rozwoju drugiej gospodarki na świecie.
Z Pekinu Krzysztof Pawliszak (PAP)
krp/ akl/