Wprowadzenie w obszarze egzekucji administracyjnej protekcji dla osób wysiedlanych – zbliżonej do tej, która obowiązuje w egzekucji sądowej – przewiduje projekt, o którym wiadomość we wtorek zamieszczono w spisie prac legislacyjnych rządu. Nowe regulacje mają skuteczniej zabezpieczać m.in. kobiety brzemienne i osoby niepełnoletnie.
Mowa o projekcie nowelizacji ustawy o egzekucji administracyjnej oraz ustawy o ochronie praw lokatorów, zasobie mieszkaniowym gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego autorstwa ministerstwa finansów i gospodarki.
Koniec z eksmisją „na bruk” w administracji
Jak zaznaczono w spisie prac rządu, zamysłem projektowanej regulacji jest wprowadzenie na obszarze egzekucji administracyjnej podstawowej protekcji osób wysiedlanych przed wysiedleniem „na bruk”. Aktualnie obowiązujący przepis ustawy o egzekucji administracyjnej odnosi się do egzekucji z nieruchomości albo lokalu służących zaspokajaniu potrzeb bytowych zobowiązanego, jednak – jak tłumaczą autorzy projektu – nie posiada on postanowień gwarantujących elementarną osłonę przed bezdomnością osobom, które nie są w stanie samodzielnie zadbać o swoje potrzeby lokalowe.
Zgodnie z tym przepisem egzekutor zabiera z nieruchomości lub lokalu znajdujące się tam przedmioty i nakazuje przebywającym w nim osobom jego opuszczenie, a w razie sprzeciwu może podjąć stosowne działania w celu użycia przymusu bezpośredniego.
Brak protekcji w obecnych przepisach
Przepisy te – jak zauważono – w przeciwieństwie do przepisów regulujących egzekucję sądową nie poręczają wysiedlanym odpowiedniej protekcji przed wysiedleniem „na bruk”, w tym nie przewidują możliwości zatrzymania eksmisji w okresie jesienno-zimowym, czy zawieszenia eksmisji z uwagi na niewskazanie tymczasowego lokum albo niezapewnienie tymczasowego schronienia w placówce dla bezdomnych.
Dodatkowo, wymienione przepisy nie zabezpieczają ochrony osób szczególnie chronionych, w tym kobiet w stanie błogosławionym, osób małoletnich, z niepełnosprawnościami, ubezwłasnowolnionych albo pozbawionych pracy.
Jak napisano w informacji o projekcie, dopuszczenie wysiedlenia „na bruk” bez elementarnych gwarancji w odniesieniu do osób, które nie są w stanie same zaspokoić swoich potrzeb mieszkaniowych, skutkuje naruszeniem zasady poszanowania godności.
Nowe reguły i okres ochronny
W myśl rozwiązań, które mają znaleźć się w projekcie nowelizacji, do ustawy o egzekucji administracyjnej wprowadzone zostaną regulacje, zgodnie z którymi eksmisji nie wykonywano by w okresie od 1 listopada do 31 marca kolejnego roku. Co więcej, egzekutor wysiedlałby zobowiązanego (…) do innego lokalu, do którego dana osoba ma tytuł prawny (…), a jeśli osoby wysiedlane nie posiadają tytułu prawnego do innego lokalu (…) egzekutor wstrzymywałby się z eksmisją do czasu, gdy gmina na wniosek organu egzekucyjnego nie zagwarantuje tej osobie lokalu tymczasowego.
W propozycji zaznaczono, że jeśli osoba eksmitowana nie będzie miała prawa do lokalu tymczasowego, egzekutor przeniesie ją do noclegowni lub przytułku dla osób bez dachu nad głową, gdzie tymczasowe schronienie przyzna jej gmina na wniosek organu egzekucyjnego.
Wsparcie dla osób szczególnie wrażliwych
W projekcie zasugerowano także rozwiązania zapewniające dodatkową protekcję w przypadku wysiedlenia osób szczególnie chronionych. Zgodnie z nimi organ egzekucyjny wstrzyma postępowanie egzekucyjne jeśli obowiązek opróżnienia lokalu będzie dotyczył: kobiety ciężarnej, osoby niepełnoletniej, osoby niepełnosprawnej lub pozbawionej zdolności do czynności prawnych oraz osoby sprawującej nad nią pieczę i wspólnie z nią mieszkającą.
Zapisy te dotyczą również osób przewlekle chorych z potwierdzonym stanem zdrowia, emerytów lub rencistów, którzy spełniają warunki do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej oraz osób z rejestru bezrobotnych. W takich sytuacjach wierzyciel wniesie powództwo do sądu powszechnego o ustalenie upoważnienia tych osób do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu.
Wyłączenia z ochrony przed eksmisją
Propozycja zakłada również zniesienie protekcji przed wysiedleniem „na bruk”, jeżeli zobowiązanemu wypłacono odszkodowanie lub zaliczkę na poczet odszkodowania za utratę prawa własności lokalu podlegającego opróżnieniu. Protekcja nie będzie również stosowana, gdy decyzja o opróżnieniu lokalu została wydana w związku z naruszaniem przez niego „w sposób rażący lub uporczywy porządku domowego (…) a także w przypadku wydania wobec zobowiązanego orzeczenia, z którego wynika, że stosował on przemoc domową”.
Planowany termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów to IV kwartał 2026 r.(PAP)
mchom/ agz/