Wypłata zasiłku chorobowego przed ustaleniem uprawnień byłaby sprzeczna z przepisami – oznajmił ZUS w odpowiedzi na pismo RPO. Dotyczy to blokowania wypłaty świadczeń kobietom ciężarnym z powodu trwającego postępowania, dotyczącego określenia prawa do zasiłku.
Instytucja Ubezpieczeń Społecznych ustosunkowała się do pisma Rzecznika Praw Obywatelskich, w którym ten zwrócił się do ZUS w temacie problemu wstrzymywania przez Instytucję wypłaty świadczeń z tytułu ubezpieczenia chorobowego kobietom w okresie ciąży podczas kontroli podlegania ubezpieczeniom społecznym.
ZUS mówi o zamiarach ominięcia prawa
W odpowiedzi ZUS podkreślił, że weryfikacja tego, czy osoba zgłoszona do ubezpieczeń społecznych autentycznie posiada do nich prawo, jest uprawnieniem Instytucji, wynikającym z zakresu jego działalności. Dodał, że objęcie osoby ubezpieczeniami społecznymi jako pracownika jest uzależnione od rzeczywistego pozostawania w stosunku pracy i Instytucja ma prawo do zbadania tego faktu.
„Umowa zawarta dla pozoru albo w celu obejścia prawa, nie wywołuje skutków prawnych, również w obszarze ubezpieczeń społecznych. Potwierdzenie tego można znaleźć w orzecznictwie sądowym” – podkreślił ZUS.
Zaznaczył, że w każdym przypadku pojawienia się uzasadnionych wątpliwości w przedmiocie istotnej okoliczności koniecznej do ustalenia prawa do zasiłku, którą jest także okoliczność posiadania podstawy do ubezpieczenia chorobowego, będzie on upoważniony, a nawet zobligowany do podjęcia kroków w celu ich wyjaśnienia.
„Jednocześnie, wypłata świadczeń zasiłkowych w rzeczywistości przed ustaleniem uprawnień do wspomnianych świadczeń byłaby postępowaniem niezgodnym z treścią przepisów prawa, m.in. ustawy zasiłkowej, które stanowią, iż świadczenia pieniężne na warunkach i w kwocie określonych ustawą zasiłkową przysługują osobom objętym ubezpieczeniem społecznym w razie choroby i macierzyństwa, a ich wypłacenie może nastąpić dopiero po ustaleniu przez Instytucję uprawnień do tych świadczeń” – zaakcentował.
Przeczytaj także
Matki na celowniku ZUS. Zakład żąda zwrotu świadczeń sprzed dekady
Podkreślił, że Instytucja wypłaca zasiłki na bieżąco po ustaleniu uprawnień, a wypłata świadczeń następuje nie później niż w ciągu 30 dni od dnia wyjaśnienia ostatniej przesłanki koniecznej do ustalenia prawa do zasiłku.
"Wyraz troski o właściwe rozdysponowanie środków"
Zaznaczył też, że szczegółowe zbadanie podlegania ubezpieczeniom społecznym, w tym ubezpieczeniu chorobowemu, jest powinnością Instytucji i wyrazem dbałości o właściwe rozdysponowanie środków z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Rzecznik Praw Obywatelskich w wystąpieniu do ZUS podkreślił, że konstytucja daje gwarancje szczególnego wsparcia rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej.
Odwołując się do orzecznictwa sądowego zaznaczył, że sama intencja pozyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego jako motywacja do podjęcia zatrudnienia nie dowodzi chęci obejścia prawa, tak samo jak inne cele wyznaczane sobie przez osoby zawierające umowy o pracę, takie jak na przykład zamiar uzyskania środków utrzymania.
„Zawarcie umowy o pracę w okresie ciąży, nawet gdyby głównym powodem było uzyskanie zasiłku macierzyńskiego, również nie jest karygodne ani tym bardziej niezgodne z prawem” – przekazał.
Podkreślił też, przywołując wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, że odmienne traktowanie kobiety w ciąży związane z podejrzeniem próby obejścia prawa lub pozyskania nienależnych świadczeń socjalnych musi być postrzegane jako przejaw dyskryminacji, ponieważ odnosić się może to jedynie do kobiet.
Przeczytaj także
Przez obiady musi zwrócić 60 tys. zł zasiłku chorobowego. Taką decyzję wydał ZUS, ale sąd ją zmienił
Dodatkowo, według Rzecznika, kobiety przed urodzeniem dziecka i po porodzie nie posiadają siły ani zasobów, by aktywnie uczestniczyć w postępowaniu dowodowym i korzystać ze środków odwoławczych.(PAP)
kblu/ agz/