Przełom roku okazał się niefortunny dla jednego z klientów ING. Na konto obciążone zajęciem komorniczym wpływało wsparcie finansowe, a mimo to bank przesłał środki wyłączone spod egzekucji komornikowi. Klient skierował sprawę do prokuratury i twierdzi, że działania ING są bezprawne. W Bankier.pl analizujemy tę sytuację.
Wsparcie socjalne trafiło do komornika
Pan Patryk poinformował o sprawie w cyklu postów w serwisie LinkedIn. Wynika z nich, że na konto klienta w ING wpływało stypendium socjalne jego córek, jednakże konto było objęte zajęciem komorniczym.
Bank przesłał fundusze komornikowi, co w ocenie pana Patryka było postępowaniem niezgodnym z prawem. Klient odwołuje się tutaj do regulacji Kodeksu postępowania cywilnego oraz Prawa bankowego, które wskazują, że stypendia nie podlegają egzekucji, a zatem ING nie miało prawa przekazać ich komornikowi. Bank w swoim komentarzu zaznaczył, że decyzję o zwolnieniu środków może podjąć wyłącznie organ egzekucyjny, a klient natomiast zgłosił sprawę do prokuratury, która zakwalifikowała incydent jako sprzeniewierzenie. Osoby komentujące opowiadają się po stronie pokrzywdzonego, my jednak sprawdźmy, co konkretnie stanowią przepisy o wyłączeniach spod zajęcia komorniczego.
Zobacz także
Polecamy: Twój bank podnosi opłaty? Znajdź tańsze konto i odbierz bonusy. Sprawdź!
Świadczenia społeczne, stypendia i 800+ nie podlegają egzekucji
Zajrzyjmy do Kodeksu postępowania cywilnego, konkretnie do art. 831 – 833, które wymieniają środki wyłączone spod egzekucji. Należą do nich m.in.
- Alimenty,
- Świadczenia rodzinne,
- Dodatki rodzinne, opiekuńcze,
- Świadczenia z opieki społecznej, integracyjne i wychowawcze (np. 800+),
- Świadczenie Dobry start (tzw. 300+),
- Świadczenie „Aktywny rodzic”,
- Stypendia i dofinansowanie Skarbu Państwa.
Komornik nie może zająć popularnych świadczeń takich jak 800+, dlatego jeśli na konto objęte egzekucją wpływają tego typu środki, należy go o tym poinformować. KPC precyzuje przy tym, jak przebiega zajęcie środków na rachunkach bankowych (art. 889 paragraf 1):
„W celu realizacji egzekucji z wierzytelności z rachunku bankowego komornik właściwy dla dłużnika:
1) wysyła do banku, w którym dłużnik ma konto, zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnej dłużnika wynikającej z rachunku bankowego do wysokości zadłużenia podlegającego egzekucji wraz z kosztami egzekucyjnymi i wzywa bank, aby wstrzymał wypłaty z rachunku bez zgody komornika do wysokości zajętej wierzytelności albo powiadomił komornika w ciągu siedmiu dni o przeszkodzie w przekazaniu zajętej kwoty; zawiadomienie jest ważne również w sytuacji niewskazania numeru konta;
2) informuje dłużnika o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, przekazując mu kopię zawiadomienia wysłanego do banku, o zakazie wypłat z konta bankowego.”
Kluczowe są tutaj zapisy mówiące o tym, że bank nie może realizować wypłat z konta bez aprobaty komornika, ale musi go poinformować o utrudnieniach w przekazaniu środków, np. ich pochodzeniu ze źródeł zwolnionych z egzekucji. Jak zauważa Damian Skóra, Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Bydgoszczy, komornik nie ma możliwości wyłączenia spod zajęcia konkretnych wpływów, ponieważ egzekucja dotyczy pełnego salda, dlatego jeśli na rachunek wpływają świadczenia socjalne należy poinformować o charakterze środków bezpośrednio komornika. Niemniej jednak przepisy KPC wskazują, że bank również ma tutaj margines działania, co stało się przyczyną sporu między klientem a ING.
Co prawo bankowe mówi o egzekucji z konta?
We wpisach pana Patryka można odnaleźć jeszcze odniesienie do art. 54a Prawa bankowego. Artykuł ten wskazuje na środki na rachunkach zwolnione z zajęcia, którymi są świadczenia, dodatki i zasiłki wymienione w KPC i innych ustawach. Na tym jednak zapis się kończy – nie znajdziemy tu dokładnego wskazania, czy i jakie obowiązki ma bank, jeśli zauważy, że środki na koncie obciążonym zajęciem komorniczym nie podlegają egzekucji. Ustawodawca nie określił sposobu postępowania w tej sytuacji, ale – jak utrzymuje klient ING – bank powinien zareagować automatycznie i umożliwić dostęp do środków właścicielowi.
Sprawa wydaje się oczywista i systemy bankowe powinny identyfikować przelewy np. z 800+ czy innych chronionych świadczeń. Technologia bywa jednak niedoskonała i jeśli na konto obciążone egzekucją otrzymujemy również inne wpływy, system może zawieść i nie rozpoznać funduszy zwolnionych z zajęcia. Bank po otrzymaniu od klienta informacji może sam interweniować, ale z drugiej strony jest zobowiązany przepisami KPC, dlatego posiadacze kont często czekają długie tygodnie na odzyskanie środków. Rozwiązaniem może być założenie osobnego konta socjalnego przeznaczonego wyłącznie do przyjmowania świadczeń socjalnych czy stypendiów, nie zmienia to jednak sytuacji osób, które straciły dostęp do chronionych środków.
ING: bank musi przekazać środki komornikowi
Pan Patryk wciąż oczekuje na odzyskanie środków. O komentarz do sprawy poprosiliśmy Biuro Prasowe ING. Bank z uwagi na tajemnicę bankową nie odniósł się do konkretnego przypadku, ale twierdzi, że samodzielnie nie ma prawa zwolnić środków spod egzekucji:
Jeśli chodzi o konto z zajęciem, na które wpływają pieniądze ustawowo zwolnione np. 800 plus, to bank udostępnia je automatycznie poza egzekucją. Stypendium w pewnych sytuacjach podlega zajęciu. Dlatego na wniosek dłużnika to organ egzekucyjny może je zwolnić. Jeśli bank nie dostanie zgody od organu, to musi przekazać pieniądze na zajęcie. Co ważne, organ egzekucyjny jest funkcjonariuszem publicznym. Bank nie może zastąpić go w jego ustawowych obowiązkach. – odpowiada Małgorzata Ostrowska z Biura Prasowego ING.